De nieuwe Successiewet is per 1 januari 2010 in werking getreden. Er is nogal het een en ander veranderd. Zo is de terminologie aangepast. De termen ‘recht van successie’ en ‘recht van schenking’ zijn verdwenen. Hiervoor zijn in de plaats gekomen de termen ‘erfbelasting’ en ‘schenkbelasting’. Een andere belangrijke wijziging is de vereenvoudiging van de tarief- en vrijstellingenstructuur. Maar er is meer gewijzigd. We zetten er een aantal op een rij.

In plaats van zeven tariefschijven heeft de nieuwe Successiewet slechts twee tariefschijven. De eerste schijf is van € 0 tot € 118.000. De tweede is € 118.000 en hoger. Partner en kinderen betalen over de eerste schijf 10% belasting en 20% over de tweede schijf. Kleinkinderen betalen over de eerste schijf 18% en 36% over de tweede schijf. Overige verkrijgers betalen 30% over de eerste schijf en 40% over de tweede schijf.

Vrijstellingsbedragen erfbelasting

De vrijstellingsbedragen voor de erfbelasting zijn:

Partner: € 600.000

Zieke en gehandicapte kinderen: € 57.000

(Klein)kinderen € 19.000

Ouders € 45.000

Iedere andere € 2.000

Dit zijn voetvrijstellingen. Dat betekent dat deze bedragen altijd zijn vrijgesteld, alleen het bedrag erboven is belast.

Vrijstellingsbedragen schenkbelasting

Kinderen € 5.000 per jaar

Kinderen tussen de 18 en 35 jaar eenmalig € 24.000

Overige verkrijgers € 2.000 per jaar

Wordt een bedrag aan kinderen tussen de 18 en 35 jaar geschonken voor de aankoop van een eigen woning of een studie of opleiding van meer dan € 20.000 per jaar, dan bedraagt de eenmalige vrijstelling € 50.000.

Kinderen tussen de 18 en 35 jaar die voor 1 januari 2010 het eenmalig verhoogde bedrag geschonken hebben gekregen, hebben recht op de aanvullende eenmalige vrijstelling van € 26.000 mits zij dat geld gebruiken voor de aankoop van de eigen woning. Zij moeten hiervoor een aangifte schenkingsrecht indienen. Stiefkinderen van samenwoners worden in de nieuwe Successiewet fiscaal hetzelfde behandeld als stiefkinderen van gehuwde of geregistreerde partners.

Nieuw partnerbegrip

De ‘partner’ van de schenker of de erflater komt in aanmerking voor het lage tarief en de hoge vrijstelling. Als partner wordt voor de Successiewet aangewezen:

de echtgenoot/echtgenote; of

de geregistreerde partner; of

de samenwoner:

waarmee een notariële samenlevingsovereenkomst is opgesteld waarin een wederzijdse zorgverplichting is opgenomen, of

met wie volgens de gemeentelijke basisadministratie al vijf jaar wordt samengewoond, of

een inwonend kind dat mantelzorg verleent.

Aanvullende eis bij een schenking is dat er twee jaar een gemeenschappelijke huishouding is gevoerd. Bij overlijden (erfbelasting) bedraagt deze termijn minimaal zes maanden voorafgaand aan het overlijden.

Voor samenwoners is overgangsregeling van toepassing waardoor de eis van een notarieel samenlevingscontract pas per 1 januari 2012 wordt gesteld.

Aanpassing fictiebepalingen 

De nieuwe Successiewet kent een aantal bepalingen om fictieve verkrijgingen te kunnen belasten. Deze verkrijgingen vloeien meestal voort uit overeenkomsten die geen deel uitmaken van de nalatenschap. Ze worden voor de berekening van de verschuldigde belasting toch (op basis van een fictie) bijgeteld. Drie aanpassingen vragen de bijzondere aandacht.

Schenkingen onder schuldigerkenning

Bij een schenking onder schuldigerkenning (de zogenaamde ‘papieren’ schenking) wordt een bedrag aan de begunstigde geschonken. Vervolgens leent de begunstigde dit bedrag met rente terug aan de schenker. De papieren schenking moet notarieel worden vastgelegd.

De schenking onder schuldigerkenning wordt fiscaal volledig geaccepteerd als schuld in de nalatenschap van de schuldenaar, mits deze gedurende zijn leven jaarlijks daadwerkelijk een zakelijke rente betaalt. Wanneer over deze schuldigerkenning in enig jaar minder dan de zakelijke rente is betaald, is het geschonken bedrag alsnog belast met erfbelasting wanneer de schenker overlijdt. Dit kan worden voorkomen door de niet-betaalde rente alsnog te voldoen.

De zakelijke rente bedraagt volgens de wet 6%. Is voor 2010 een lagere rente dan 6% overeengekomen, maar deze lagere rente is wel jaarlijks betaald, dan kan het bedrag niet meer met erfbelasting worden belast.

De direct opeisbare renteloze lening

De schuldenaar moet jaarlijks een schenkbelasting van 6% over de waarde van de direct opeisbare renteloze lening betalen. Is wel rente verschuldigd maar die rente is lager dan 6%, dan wordt alleen het verschil belast. Leningen binnen de familiesfeer met een normale afgesproken looptijd mogen overigens een gewone zakelijke rente dragen. Er is dan geen sprake van een schenking.

‘Ik-opa’ testamenten

Door een ‘ik-opa/oma’-clausule in een testament, krijgen kleinkinderen in het algemeen een niet-opeisbare vordering op hun ouders (zijnde het kind van opa/oma). De verkrijging op basis van de ‘ik-opa/oma’-clausule wordt mogelijk belast met erfbelasting wanneer de vordering van het kleinkind opeisbaar wordt.

Afgezonderd particulier vermogen (APV)

Voor een APV (zoals een trust of een familiestichting) is een geheel nieuwe regeling geïntroduceerd. Het vermogen wordt thans toegerekend aan de inbrenger of diens erfgenamen voor de inkomstenbelasting. Wanneer degene aan wie het vermogen wordt toegerekend overlijdt, wordt dit vermogen bij zijn of haar erfgenamen belast als een erfrechtelijke verkrijging. Bij uitkeringen uit de APV kan sprake zijn van heffing van schenkbelasting.

Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI)

Een ANBI moet voor ten minste 90% het algemeen nut dienen (dit was 50%), en de bestuurders moeten aan een integriteitseis voldoen. Voldoet een ANBI niet aan de zwaardere eisen, dan gelden er geen vrijstellingen meer en zijn de giften niet meer aftrekbaar.

Onze adviseurs helpen u bij het vaststellen wat de gevolgen zijn van deze veranderingen op uw persoonlijke situatie. Tevens kunnen zij u adviseren welke maatregelen nodig zijn om de eventueel verschuldigde successierechten zo laag mogelijk te houden.